Co warto wiedzieć o zagrożeniach chemicznych? Przede wszystkim należy być świadomym ich różnorodności, a także powszechności występowania, ponieważ tylko w ten sposób mamy szansę na właściwe reagowanie w momencie zagrożenia, a także ochronienie się przed negatywnymi skutkami działania poszczególnych materiałów chemicznych. Zachęcamy do zapoznania się z naszym wpisem i poszerzenia wiedzy na temat zagrożeń chemicznych.
Co możemy zaliczyć do przykładów zagrożeń chemicznych. Przede wszystkim warto znać definicję tego zjawiska – jest to uwolnienie, rozpylenie niebezpiecznych substancji chemicznych (pierwiastków, związków, roztworów, mieszanin) zarówno dla środowiska, jak i dla człowieka. Substancje te powstały w wyniku właśnie działalności gospodarczej człowieka. Jeśli chodzi o sytuacje poważnego zagrożenia chemicznego, określa się w ten sposób sytuacje, które prowadzą do zagrożenia zdrowia lub życia człowieka, a także zagrażają środowisku.
Do przykładowych zagrożeń chemicznych możemy zaliczyć materiały, które są żrące, wybuchowe, toksyczne, łatwopalne, mutagenne, promieniotwórcze, wpływające na rozwój płodu (teratogenne) oraz działające szkodliwie na płodność człowieka. Do takich substancji możemy zaliczyć na przykład:
W zależności od tego, z jakimi przykładami zagrożeń chemicznych się zetkniemy, takie będą skutki wpływu chemikaliów na nasz organizm i środowisko. Do skutków zalicza się przede wszystkim:
Skoro już wiemy, jakie są przykłady zagrożeń chemicznych, a także czym skutkuje zetknięcie się z niezabezpieczonymi chemikaliami, warto zwrócić uwagę na to, z jakimi niebezpieczeństwami chemicznymi możemy się zetknąć w pracy. Oczywiście jest to ściśle uzależnione od tego, jaki zawód wykonujemy i rzecz jasna, nie wszystkie miejsca pracy są narażone na zagrożenie chemiczne.
Najczęściej z tego rodzaju niebezpieczeństwem możemy się spotkać na roli, podczas nawożenia pól, w zakładach przemysłu ciężkiego, w hutach, stalowniach, zakładach petrochemicznych, fabrykach farb, rozpuszczalników, olejów i placówkach produkujących energię, czy też w przemyśle farmaceutycznym. Co dość zaskakujące – to właśnie rolnicy mają spore problemy z zagrożeniami chemicznymi w pracy.
Przez to, że korzystają z różnego rodzaju pestycydów i środków ochrony rośli, osoby pracujące na roli są niezwykle narażone na szkodliwe działanie tych substancji. Szacuje się, że co 10 osoba zatruta pestycydami umiera. W tego typu środkach znajduje się wiele szkodliwych związków, taki jak m.in.: organofosforany (neurotoksyny, które działają negatywnie na układ nerwowy, zalicza się do nich np. malation, paration), karbaminiany (np. karbaryl, aldicarb, są neurotoksynami wpływającymi na neurotransmisję), chlorowane węglowodory (np. DDT, który trwale zostaje w środowisku i gromadzi się w tkankach biologicznych, powodując szereg problemów zdrowotnych), glikozydy (np. atrazyna, która zakłóca równowagę hormonalną u zwierząt i być szkodliwa dla środowiska wodnego), czy fosfoniany (np. glifosat, szeroko stosowany herbicyd, który jest uznawany za rakotwórczy).
W jaki sposób możemy zapobiegać zagrożeniom chemicznym w pracy? Przede wszystkim należy zastosować się do hierarchii kontroli ryzyka. W wielu przypadkach nie da się realnie zrezygnować z wykorzystywania trujących substancji, czy też nie da się wyeliminować tworzenia odpadów chemicznych. Jednak dzięki dokładnej analizie naszej sytuacji i chociażby częściowe wycofanie niektórych materiałów. Wiąże się to pośrednio z wprowadzanymi przez UE przepisami – przykładem może być to, że w wielu krajach europejskich zaprzestano stosowania gilfosatu.
Jeśli eliminacja niektórych środków chemicznych, które mogą spowodować zagrożenie, nie jest możliwa – można wypróbować strategię zastąpienia części rozwiązań innymi substancjami, które będą mniej niebezpieczne. Oprócz tego należy zadbać o właściwe rozwiązania techniczne, do których można zaliczyć odpowiednie przechowywania odpadów chemicznych i chemikaliów, ale i przeniesienie materiałów na bezpieczną odległość od np. miejsca produkcji.
Dodatkowo nasze środowisko pracy musi być poddawane regularnym kontrolom administracyjnym – ich regularność motywuje do dbania o szczegóły przepisów BHP, a także pomaga w zdyscyplinowaniu zespołu pracowników. Oprócz tego należy zadbać o środki ochrony indywidualnej takie jak kombinezony, maski, okulary ochronne i innego rodzaju środki zapobiegające wypadkom, czy uszkodzeniom ciała. Przede wszystkim jednak należy właściwie oznakować miejsce pracy oraz regularnie szkolić pracowników pod kątem zasad BHP i udzielania pierwszej pomocy.
Jeśli chodzi o najczęściej wykorzystywane znaki zagrożenia chemicznego, to są to piktogramy GHS. Jest to Globalnie Zharmonizowany System Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów, który ujednolicił oznaczenie materiałów stanowiących zagrożenie dla człowieka i środowiska. Są to znaki w postaci białych kwadratowych piktogramów z czerwoną obwódką oraz narysowanym czarną farbą rodzajem zagrożenia. Takie piktogramy zagrożeń chemicznych umieszcza się na etykietach chemikaliów, na odpadach chemicznych, na opakowaniach, beczkach, czy zbiornikach zawierających toksyczne substancje, czy też w wersji powiększonej umieszcza się je w miejscach, gdzie składowane są trujące chemikalia.
Jakie mamy przykłady znaków zagrożenia chemicznego w systemie GHS? Należą do nich:
Warto pamiętać o tych znakach zagrożeń chemicznych i zwracać na nie uwagę w swoim zakładzie pracy. Dzięki świadomości krzywdy oraz szkody, jaką mogą wywołać chemikalia i odpady chemiczne, z pewnością uda się nam wprowadzić bezpieczniejsze zasady funkcjonowania w pracy.
