Nie ulega wątpliwości, że oleje silnikowe i inne rodzaje substancji oleistych wykorzystywane w różnego rodzaju urządzeniach są zwyczajnie niebezpieczne – zarówno dla środowiska, jak i dla człowieka. W związku z tym należy przeprowadzić odpowiednią utylizację oleju przepracowanego, dzięki czemu nie tylko uda się zneutralizować substancje, ale i je ponownie wykorzystać. Dowiedz się, w jaki sposób przebiega recykling olejów!
Najpierw zdecydowanie warto zacząć od tego, z czego składają się oleje przepracowane. Czysty, niezużyty olej silnikowy składa się głównie z frakcji destylacji ropy naftowej i jej syntetycznych odpowiedników. Jednak w związku z tym, że podczas pracy silnika i różnych innych mechanizmów zachodzi bardzo wiele różnych reakcji chemicznych – skład oleju przepracowanego zmienia się i to na niekorzyść zarówno środowiska, jak i człowieka.
Podczas pracy oleju dochodzi do wytwarzania się szkodliwych substancji takich jak: sulfoniany, aminy, metale ciężkie, fosfor, siarka, azot, związki chloru, polichlorowanych bifenyli, ale i zużyte oleje mogą być zanieczyszczone płynami hamulcowymi i chłodzącymi, tłuszczami, detergentami, rozpuszczalnikami, gliceryną, lakierami i inne odpadami płynnymi. Poza tym bardzo często w takich cieczach pojawiają się zanieczyszczenia mechaniczne pochodzące z silnika, czy też produkty rozpadu termicznego i mechanicznego polimerów. Tego rodzaju substancje mogą spowodować silne zatrucie środowiska – przede wszystkim gleb i wód gruntowych, a także narazić zdrowie postronnych obywateli.
W związku z tym system prawny w Polsce nałożył na wytwórców takich odpadów obowiązek opłacenia ich utylizacji, transportu, czy przetwarzania. Warto na tym etapie wiedzieć, że utylizacja – w Ustawie o Odpadach z 14 grudnia 2012 roku określanej jako unieszkodliwianie – oznacza proces niebędący odzyskiem, nawet jeżeli wtórnym skutkiem takiego procesu jest odzysk substancji lub energii. To ponowne wykorzystanie odpadu jednak nie w celu produkcji nowych materiałów – obejmuje on np. spalanie w celu produkcji energii, przetwarzania odpadu na paliwo RDF, czy też wykorzystywania odpadu do zapełniania wyrobisk. Jej celem jest także unieszkodliwianie niebezpiecznych pozostałości.
Jak w takim razie wygląda proces utylizacji zużytego oleju? Jeśli chodzi o utylizowanie zużytego oleju silnikowego – zajmują się tym wyspecjalizowane jednostki gromadzące tego rodzaju pozostałości. Jeżeli jesteśmy osobami fizycznymi – możemy pozostawić określoną liczbę oleju miesięcznie w punkcie PSZOK, jednak jeśli prowadzimy warsztat samochodowy – musimy korzystać z usług wyspecjalizowanych podmiotów. Jeśli okaże się, że nasze zużyte oleje silnikowe przekraczają pewne parametry – takie jak niemożność przekroczenia 0,2% chloru, 7% wody, czy też temperatury zapłonu, która musi minimalnie wynieść 55°C – regeneracja cieczy nie będzie możliwa. Wówczas należy opłacić i zorganizować odpowiednią utylizację zużytego oleju.
Polega ona na tym, że nasz odpad dostarczamy do odpowiednich punktów skupu, gdzie oceniana jest jakość pozostałości, badany jej skład, a następnie jest ona wstępnie oczyszczana i filtrowana z najbardziej szkodliwych materiałów, a następnie umieszczana w specjalistycznych piecach, które są zaopatrzone w filtry i instalacje, które minimalizują przedostawanie się szkodliwych związków do atmosfery.
Należy jednak pamiętać o tym, że utylizacja zużytych olejów silnikowych może się odbywać tylko za pośrednictwem zarejestrowanych i legalnych przedsiębiorstw, które stosują ekologiczne metody unieszkodliwiania. Surowo zabrania się spalania zużytych olejów w nieprzystosowanych do tego piecach, skonstruowanych metodą „chałupniczą” – wówczas narażamy i siebie, i innych na poważne konsekwencje zdrowotne, a także zatruwamy atmosferę.
Zatem w wyniku utylizacji zużytych olejów silnikowych powstaje energia cieplna, którą możemy wykorzystać do ogrzewania naszych zakładów pracy. Jednak koniecznie należy postępować zgodnie z zaleceniami producentów takich pieców – tylko wtedy nie narazimy środowiska na skażenie, a postronnych obywateli na konsekwencje kancerogenne.
A co z recyklingiem olejów? Czym jest proces recyklingu w ogóle? Ponownie – zgodnie z Ustawą o Odpadach z 14 grudnia 2012 roku – recykling to odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu, lub innych celach, obejmuje to ponowne przetwarzanie materiału organicznego (recykling organiczny), ale nie obejmuje odzysku energii i ponownego przetwarzania na materiały, które mają być wykorzystane jako paliwa lub do celów wypełniania wyrobisk. Innymi słowy – utylizacja nie jest tożsama z recyklingiem, ponieważ obejmuje właśnie odzysk energetyczny, czy przetwarzanie odpadów na paliwa RDF.
W takim razie jak wygląda recykling olejów przepracowanych? Można wymienić kilka sposobów odzysku tychże odpadów:
Najbardziej efektywnym rodzajem recyklingu zużytych olejów silnikowych jest rerafinacja. To proces przetwarzania odpadu olejowego w odpowiedniej instalacji i jego regeneracja. Jest to inny rodzaj przywracania olejów do swoich pierwotnych funkcji – zdecydowanie bardziej zaawansowany od filtrowania zużytych olejów przepracowanych. Na czym polega? To zneutralizowanie szkodliwych substancji zawartych w odpadzie – jednak jest to najlepszy i najefektywniejszy sposób, ponieważ zużywa on najmniej energii.
Rerafinacja, czyli recykling olejów przepracowanych przebiega w kilku etapach. Najpierw oleje są składowane w specjalnych zbiornikach, gdzie dokonuje się dekantacja pozostałości – tj. oczyszczanie. Następnie czas na destylację, podczas której usuwamy wodę oraz frakcje lotne. Później w zbiorniku buforowym odbywa się oczyszczanie pozostałych środków szkodliwych – np. części zmydlonych. Kolejny etap to destylacja frakcyjna, podczas której oddziela się fazę ciężką z metalami i polimerami od lekkiej. Potem dochodzi do rafinacji powstałych destylatów wodorem, dzięki czemu otrzymujemy komponenty do produkcji paliw, a także smarowe oleje bazowe. Są to wyroby dobrej jakości, które są dodatkowo odmetalizowane i uwodorowiane. Dzięki temu obniża się poziom metali ciężkich oraz siarki. W ten sposób otrzymujemy ekologiczne surowce do produkcji nowych materiałów.
Warto wiedzieć, że przekazanie swoich zużytych olejów przepracowanych do utylizacji jest bardzo korzystne dla środowiska, ale i dla naszych portfeli – jeśli posiadamy dobrej jakości oleje odpadowe, możemy je z zyskiem sprzedać. Dzięki takim działaniom zapobiegamy zanieczyszczeniom środowiska oraz pracujemy w pełni legalnie. Jeżeli jednak dojdzie do złamania prawa – i np. wylania oleju silnikowego do rzeki, zakopania go, czy też spalenia – grozi nam kara od 5 tys. zł do nawet 500 tys. zł! Zatem pamiętajmy – recykling olejów przepracowanych się opłaca!
