Hierarchia postępowania z odpadami

Czym jest wspomniana hierarchia postępowania z odpadami i na czym ona polega? To zbiór zasad, które powinniśmy stosować względem odpadów w swoich gospodarstwach domowych, przedsiębiorstwach lub gospodarstwach rolnych. Dzięki takim wyznacznikom możemy przybliżyć się do zero waste, a więc zerowego wytwarzania odpadów. Hierarchia postępowania z odpadami została wprowadzona poprzez unijne dyrektywy i jest wpisana w polskie prawo, zaś jej początki sięgają połowy lat 70. ubiegłego wieku. Od tego czasu była ona stale ulepszana.

Dokładna hierarchia postępowania z odpadami została opisana w Ustawie o Odpadach z 14 grudnia 2012 roku. Zawiera ona w sobie takie elementy jak zapobieganie powstawaniu kolejnych odpadów, przygotowywanie odpadów do ponownego użycia, recykling, inne procesy odzysku, unieszkodliwianie odpadów.

Zapobieganie powstawaniu kolejnych odpadów

Jest to najważniejszy element całej hierarchii sposobów postępowania z odpadami. Nie bez powodu działanie to jest podane jako pierwsze. Polega na projektowaniu nowych produktów w taki sposób, aby po ich zużyciu było możliwe poddanie ich procesowi recyklingu, naprawie bądź serwisowaniu. W taki sposób projektuje się również tworzenie materiałów wielokrotnego użytku bądź materiałów biodegradowalnych. Zapobieganie powstawaniu kolejnych odpadów polega również na segregacji wytwarzanych odpadów oraz znalezienia dla nich innej, nowej i użytecznej funkcji.

Przygotowywanie odpadów do ponownego użycia

To działania, które mają za zadanie przystosować odpad do ponownego użycia. W przypadku produktów wielokrotnego użytku konieczne będzie jedynie oczyszczenie lub przeprowadzenie niewielkich modyfikacji, jednak w przypadku uszkodzonych produktów zalecane są serwisy oraz naprawy, aby zapobiec trafieniu produktu do kosza. W tym podpunkcie zawiera się również sprzedaż surowców i materiałów do profesjonalnych skupów. Jak widać, etap przygotowania odpadów do ponownego użycia ma na celu maksymalne wykorzystanie potencjału naszych odpadów.

Recykling odpadów

Recykling to popularne i znane rozwiązanie, które ma na celu nadanie odpadowi nowego zastosowania. Proces recyklingu jest ważnym elementem w hierarchii postępowania z odpadami, bowiem pozwala na odzyskanie z odpadu cennych materiałów, które można zastosować w produkcji bądź przekształcić w taki sposób, aby dany produkt mógł ponownie zyskać pierwotne zastosowanie. Dobrym przykładem jest tutaj oddawana na skup makulatura, która może zostać przetworzona na wszelkiego rodzaju zeszyty lub kartony.

Inne procesy odzysku

To procesy, które pozwalają na pozyskanie z wytworzonych odpadów energii lub gazu w specjalnych biogazowniach. Aktualnie powstaje coraz więcej ekorozwiązań, co jest równoznaczne, z tym że nowych sposobów na odzysk będzie przybywać. Warto jednak zaznaczyć, że sam odzysk nie jest tym samym, co recykling, który nie obejmuje pozyskiwania energii z odpadów.

Unieszkodliwienie odpadów

Ostatnim elementem hierarchii postępowania z odpadami jest unieszkodliwienie, które dotyczy tych odpadów, których nie można poddać procesom recyklingu bądź odzysku. Unieszkodliwienie ma miejsce w przypadku odpadów niebezpiecznych, które muszą zostać zneutralizowane. Najczęściej pod unieszkodliwienie podchodzą odpady medyczne, które przy pomocy autoklawowania lub pracy mikrofalami są odkażane, a następnie wywożone na wysypiska odpadów. Unieszkodliwienie odpadów jest to proces ostateczny, którego powinno się unikać, bowiem prowadzi on do powiększania się składowisk odpadów.

Hierarchia sposobów postępowania z odpadami powinna mieć zastosowanie nie tylko w działalnościach gospodarczych lub rolnych, lecz także w naszym gospodarstwie domowym. Z pojęciem hierarchii postępowania z odpadami powiązane jest inne pojęcie, zwane pojęciem „Końca Rury” („End of pipe equipment”). „Rura” jest przedstawieniem zarówno najbardziej, jak i najmniej pożądanych rozwiązań gospodarowania odpadami. Rozwiązania dotyczące gospodarowania odpadami uszeregowane w „rurze” wyglądają następująco:

• Prevention – zapobieganie powstawaniu odpadów,
• Minimisation – redukowanie poziomu wytwarzania kolejnych odpadów,
• Reuse – czyli ponowne użytkowanie odpadów,
• Recycling – ponownie wykorzystanie odpadów,
• Energy recovery – odzyskiwanie energii z odpadów,
• Disposal – pozbywanie się odpadów, składowanie ich oraz spalanie.

Przedstawiona hierarchia postępowania z odpadami komunalnymi pokazuje nam wszystkim, jakie są najlepsze oraz najgorsze działania, jakich możemy się podjąć, produkując odpad. Dlatego już w swoim domu możemy podjąć takie działania względem odpadów, aby zastosować się do zasad hierarchii. Przykładem może być chodzenie na zakupy z własną materiałową siatką, co pozwoli na zmniejszenie ilości zużytych plastikowych torebek.

Oddając do skupów surowce wtórne, możemy pomóc zyskać im nowe zastosowanie, zaś decydując się na nabywanie produktów w biodegradowalnych opakowaniach, przyczyniamy się do zapobiegania produkcji kolejnych odpadów. Co więcej, takie opakowanie możemy umieścić we własnym kompostowniku. Choć wydaje się, że te działania są niewielkie i nic nie znaczą, to wykonywane przez znaczne ilości osób pozytywnie wpłyną na środowisko!